مطالب آموزشی

قرارداد هوشمند (smart contract) چیست و چگونه کار می‌کند

مطالب آموزشی چهارشنبه, 20 مرداد 1400 11:27

قرارداد هوشمند پروتکلی برای تنظیم قراردادها است که با استفاده از اطلاعات مربوط به شرایط قرار داد، تمامی اقدامات پیش‌بینی شده در آن را به صورت خودکار انجام می‌دهد. در این ‎مقاله کوتاه، به سوال قرارداد هوشمند چیست و آشنایی با مزایا و معایب آن می پردازیم.

قرارداد هوشمند پروتکلی کامپیوتری برای ایجاد یا بهبود یک قرارداد است. این قرارداد ها امکان ایجاد تراکنش‌های معتبر بدون واسط را فراهم می‌کند. این تراکنش‌ها قابل پیگیری و غیرقابل برگشت هستند. این اصطلاح اولین بار در سال ۱۹۹۴ توسط Nick Szabo استفاده شد

قراردادهای هوشمند شامل تمام اطلاعات مربوط به شرایط قرارداد و اجرای تمام اقدامات هدف گذاری شده به‌طور خودکار می‌شوند.

اما قراردادهای هوشمند در اصل نه قرارداد هستند و‌ نه هوشمند. بلکه چند خط کد هستند (که اکثرا به زبان Solidity نوشته می‌شوند) که به صورت غیر متمرکز بر روی شبکه هایی مثل اتریوم، زنجیره هوشمند بایننس و ... اجرا می‌شوند و مسئولیت انتقال و مدیریت ارزش مالی را بر عهده می‌گیرند.

قرارداد هوشمند چیست

چرا قراردادهای هوشمند انقلابی محسوب می‌شوند؟

از مهم‌ترین دلایل اهمیت قراردادهای هوشمند این است که این قراردادها غیرقابل‌ سانسور هستند (censorship resistant). مثلا فرض کنید که فردی در کشوری مانند کانادا یک سایت قمار راه‌اندازی کند (انجام این کار، بدون اخذ مجوز قانونی، در کانادا غیرقانونی محسوب شده و اعطای مجوز نیز در انحصار دولت است)، در اینصورت بلافاصله مسئولین سایت شناسایی می‌شوند، ‏ سرور سایت پایین آورده می‌شود، و یک سو‌پیشینه به همراه جریمه برای سازنده سایت ثبت می‌شود.

فرض کنید ساده ترین نوع قمار یک لاتاری باشد، یعنی مثلا ۶ نفر، هر یک مقداری اتریوم را وسط گذاشته و به صورت تصادفی یک نفر همه اتریوم ها را برنده می‌شود. این فرایند را می‌توان در قالب یک قرارداد هوشمند کدنویسی کرد.

نکته جالب این است که به دلیل غیرقابل تغییر (immutable) بودن قراردادهای هوشمند، اگر برنامه‌نویس تابعی برای متوقف شدن قرارداد هوشمند ننوشته باشد، نه تنها دولت، بلکه خود نویسنده نیز نمی‌تواند جلوی اجرای ابدی این برنامه را بگیرد.

حتی اگر نویسنده این قرار داد هوشمند به زندان بیفتد، این برنامه به کار خود ادامه‏ می‌دهد، و از آنجایی که این کدها به صورت غیر متمرکز در تمام دنیا در حال اجرا شدن هستند، توقف این چرخه تنها با از بین بردن شبکه اتریوم ممکن است، و از آنجا که شبکه اتریوم نیز شبکه‌ای غیرمتمرکز است، عملا تنها راه برای متوقف کردن یک قرارداد هوشمند، خاموش کردن کل شبکه اینترنت است، که عملی غیرممکن محسوب می‌شود.


برای کسب اطلاعات بیشتر در مورد اتریوم می توایند این مقاله را مطالعه کنید.


اما چرا با وجود مطرح شدن قرارداد هوشمند این مفهوم انقلابی ‏محسوب نمی‌شد؟

حتی در اوج شوری که در انتهای ۲۰۱۷ شاهدش بودیم، قراردادهای هوشمند همچنان کاربردهای بسیار ‏محدودی، مانند بازی‌های اینترنتی یا‎ ‎عرضه اولیه (‏ICO‏) توکن‌های اینترنتی‎ ‎داشتند. دلیل این امر، عدم وجود ‏مفهومی به نام اوراکل بود. انقلابی که منجر به تولد جنبش امور مالی غیرمتمرکز (‌‎ DeFi‏)‌‎ ‎شد، مدیون بلوغ ‏اوراکلی به نام چین لینک‎ ‌‏(‏Chainlink‏)‌‎ ‎است. ‏

اوراکل‌ها به ما کمک می‌کنند تا بتونیم اطلاعات را از بیرون بلاک چین، به صورت غیرمتمرکز و امن به داخل ‏بلاکچین منتقل کنیم! مثلا اگر قبلا ‏یک قرارداد هوشمند داشتیم که افراد با استفاده از آن، روی نتیجه ‏مسابقات بسکتبال شرط‌بندی می‌کردند، این کد باید نتیجه مسابقه را با فراخواندن یک رابط برنامه‌نویسی ‏اپلیکیشن‎ ‌‏(‏API‏)‌‎ ‎از یک وبسایت متوجه می‌شد تا بتواند برنده را اعلام کند.

قرارداد هوشمند چیست

حال فرض کنید اگر صاحب این ‏وبسایت، خود روی تیم بازنده شرط بسته بود، آنگاه میتوانست برنده را اشتباه اعلام کند و در نتیجه جایزه را ‏دریافت کند، و از آنجا که تراکنش‌ها غیرقابل برگشت هستند، پس از دریافت جایزه، هیچ راهی برای پیگیری ‏این کلاهبرداری وجود نمی‌داشت.‏

اما امروزه یک اوراکل، مثل چین‌لینک، به‌جای یک وبسایت، نتیجه را از ده‌ها سایت مختلف دریافت کرده و ‌‏میانگین آن‌ها را به قرارداد هوشمند اعلام می‌کند و در نتیجه تقلب تقریبا غیرممکن می‌شود! مهم‌ترین مساله ‏برای پروژ‌های دیفای، تعیین دقیق قیمت‌ها است.

برای مثال، پروژه‌ای مانند اوه‎ ‌‏(‏Aave‏)‌‎ ‎نیاز دارد قیمت دقیق ‏بیت کوین در هر لحظه را بداند تا بتواند آن را به عنوان وثیقه قبول کرده و به متقاضی وام بدهد. به همین دلیل ‏نیز نمی‌تواند به هر داده‌ای اعتماد کند و‏ برای سنجش قیمت از یک اوراکل مثل چین‌لینک یا لینک استفاده ‏می‌کند. به همین دلیل با حل این مساله توسط اوراکل‌ها، جنبش‎ DeFi ‎رونق گسترده‌ای پیدا کرد.‏

مزایای قرارداد هوشمند

حال که به سوال قراردادهای هوشمند جواب دادیم حال با مزایای آن آشنا می شویم . این قرارداد ها بر اساس فناوری بلاک چین عمل می‌کنند و امنیت و سرعت بالایی دارند، مقرون به صرفه بوده و در عین حال، تنوع زیادی را نیز در اختیار کاربران قرار می‌دهند.

  • امنیت: قرارداد هوشمند به صورت هوشمند در میان همه گره‌های موجود در شبکه توزیع می‌شود. به این ترتیب امکان گم شدن و یا تغییر غیرمجاز آن از بین می‌رود.
  • هزینه پایین و سرعت بالا: این قراردادها به صورت خودکار اجرا می‌شوند و نیاز به واسطه و شخص ثالث میانجی را از بین می‌برند.
  • تنوع زیاد: طیف بسیار متنوعی از قراردادهای هوشمند وجود دارد که می‌توانید یکی از آنها را انتخاب کرده و بر اساس نیاز خود، بخشی از بندهای آن را تغییر دهید.

معایب قرارداد هوشمند

اما قراردادهای هوشمند درست همانند هر فناوری دیگر، خالی از عیب نیستند و معایبی دارند. مهم ترین معایب این قرارداد ها بشرح زیر هستند.

  • عامل انسانی: کدها در قرارداد هوشمند توسط انسان نوشته می‌شود و انسان نیز ممکن است اشتباه کند! اگر قرارداد هوشمند بر روی بلاک چین قرار گیرد، دیگر نمی‌توان آن را تغییر داد. یکی از معروف‌ترین اشتباهات انسانی درباره قراردادهای هوشمند برای The DAO روی داد. اشتباه برنامه‌نویسان در نوشتن این کد برای کاربران گران تمام شد و برخی هکرها توانستند از اشتباه موجود در آن سوءاستفاده کرده و حدود ۶۰ میلیون دلار را سرقت کنند.
  • وضعیت قانونی نامطمئن: هنوز هیچ کشوری تاکنون به وضع قوانین برای قراردادهای هوشمند نپرداخته است. در نتیجه، این امکان وجود دارد که برخی کشورها به زودی یک سری مقررات در این زمینه تهیه کنند که این موجب تغییر وضعیت حقوقی این نوع قرارداد خواهد شد.
  • هزینه نگارش: بدون برنامه نویسی نمی توان قراردادهای هوشمند را پیاده کرد. برای نوشت این قرارداد ها لازم است حتما از یک یا چند برنامه نویس حرفه ای استفاده کرد و البته ساختار داخلی شرکت‌های طرف قرارداد نیز باید با فناوری بلاک چین سازگار باشد.

برای کسب اططلاعات بیشتر در مورد دیفای می توانید مقاله دیفای (Defi) چیست؟ آشنایی با دیفای وبرنامه های آن را مطالعه کنید.


©2022 کلیه حقوق این وب سایت نزد وب سایت سیگنال ارز دیجیتال محفوظ است Designed By DAKA